Sahnenin Dışındakiler
Retorik sanatının en güzel örneği: Gettysburg Konuşması
  09 Nisan 2018 Pazartesi , 16:08
Retorik sanatının en güzel örneği: Gettysburg Konuşması
Kökeni Antik Yunan dönemine uzayan ve Aristo’nun bu yönde kaleme aldığı ölümsüz eseri Retorik, kelime olarak ilk kez Platon’un Gorgias adlı eserinde karışımıza çıkmıştır. Günümüz dünyasında daha çok siyasette kullanılsa da, retoriğe felsefe, edebiyat, hukuk gibi birçok farklı alanda rastlanır.

Kimilerinin laf salatası dediği şey Antik Yunan’dan beri süre gelen, fikirlerin etkili ve güzel bir sunum tekniği ile dinleyicilere aktarılması ya da daha kısa ifade etmek gerekirse hitabet ve güzel söz söyleme sanatıdır.

Aristo kitabında retoriği inandırma yollarını kullanma yetisi olarak tanımlamıştır. İnandırma için ise 3 yol belirlemektedir. İlki insanın mantıksal düşünebilmesi, ikincisi insan karakterlerinin çeşitli biçemlerinin anlayışta ve algılayışta farklılıklar göstermesi, üçüncüsü ise insanın çoğu zaman mantığından çok duygularını kullandığı gerçeğidir. Aristo başarılı bir retoriğin olmazsa olmazlarını, ethos (konuşmacı) , pathos (dinleyici) ve logos (konu) şeklinde özetlemiştir ancak Aristo bu 3 etkenin kültürel olarak farklılık gösterebileceğini belirtmiştir.

Dünyada retoriğin en başarılı örneği siyaset alanında karşımıza çıkar. Bu anlamda da dünyaya ün salmış en önemli retorik örneği Gettysburg Konuşması’dır. Tabi Roma İmparatorluğu lideri Jül Sezar’ı saymazsak. Nitekim Sezar, retorik denilince akla gelen ilk isimdir ve yaşadığı dönemde Roma'nın en ünlü hatiplerinden ve düzyazı yazarlarından biri olarak kabul edilir. Ne yazık ki eserlerinin ve konuşmalarının çoğu günümüze ulaşamamıştır.

Gettysburg Konuşması, Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Abraham Lincoln’un 19 Kasım 1863 günü, Amerikan İç Savaşı sırasında, Konfederasyon güçlerinin Birlik Güçleri tarafından Gettysburg Muharebesi'nde yenilmesinden dört buçuk ay sonra yapılmıştır. Bu konuşmada sadece 227 kelime kullanılmış ve 2 dakikanın altında bir sürede sonlanmıştır. Amerikan tarihi için son derece önemli olan bu konuşma, retorik sanatının da başarılı bir örneğidir. Anlatılmak isteneni en sade biçimde anlatan bu konuşma, içeriğine batığımız zaman da Aristo’nun kitabında bahsettiği gibi herhangi bir bilimsel bilgi gerektirmeyen ikna etmeye dayalı, daha çok duygusal yönü ağır basan bir konuşmadır. Bu konuşma halk tarafından büyük bir ilgiyle dinlenmiş ve kitle tarafından ne kadar etkili olduğu, konuşma sonrasında yaşanan coşkuyla açığa çıkmıştır.

İnsanı en hızlı harekete geçirecek dürtü duygu dünyasından geçer. Bu yüzden de retorik akla değil duygulara hitap etmek zorundadır. Böyle bir konuşma yapmak için de mevcut bir durumda elde var olan materyalleri en iyi şekilde kullanabilme yetisine sahip olmak gerekir. Retorik, dil ile inşa edilir, içinde coşkuyu ve günümüz örneklerinde çokça manipülasyon barındıran etkili bir silahtır.

Gettysburg Konuşması

‘’87 yıl önce atalarımız bu kıtada, özgürlük içinde bütün insanların eşit yaratıldıkları ilkesine inanarak yeni bir ulus yarattılar. Şimdi bizler böyle bir temel üzerine kurulmuş herhangi bir ulusun ayakta kalıp kalamayacağını test eden büyük bir iç savaşın içindeyiz. Şu anda büyük bir çarpışmanın gerçekleştiği bir alanda bulunuyoruz. Biz buraya, bu alanın bir parçasını, bu ulusun yaşayabilmesi için canlarını verenlere son bir istirahatgâh yeri olarak armağan etmeye geldik. Bir diğer taraftan, bu toprağı kutsamamız, kutlu kılmamız mümkün değildir. Burada çarpışarak hayatını feda etmiş insanlar, burasını öylesine kutlu kılmışlardır ki ona bir şey eklemek ya da ondan bir şey eksiltmek bizim gücümüzün üstündedir. Dünya burada söylediklerimize az önem verse de, umursamasa da, o insanların burada yaptıklarını hiçbir zaman unutmayacaktır.

Burada bundan böyle kendini esas adaması gerekenler hayatta kalmış olanlardır. Bu bitmemiş görevi, bu cesur insanların bu kadar ilerlettiği noktadan alıp daha ileriye taşımalıyız. Biz hayatta kalanlar, işte bu görevi sırtlanıp, burada hayatını vermiş olanların fedakarlığından aldığımız kuvvetle daha çok ilerlemek zorundayız ki bu insanların bir hiç uğruna ölmediğini ispatlayalım. Tanrı'nın şahitliğindeki bu ülkenin yeni bir özgürlük doğuşu yaşamasını sağlayalım ve halkın, halk tarafından halk için yönetimi olduğu bu devlet yeryüzünden silinmesin.’’  (Abraham Lincoln - 1863)

Ekim Fatoş Yılmaz

Yorumlar
Kod: IF8LF
Öne Çıkanlar
İlgili Haberler